Niemieckie prawo upadłościowe

  • NIEMIECKI SYNDYK – ZAKRES OBOWIĄZKÓW – ODPOWIEDZIALNOŚĆ

    1) Wprowadzenie

    Z naszego doświadczenia wynika, że polscy przedsiębiorcy mają najczęściej do czynienia z niemieckim syndykiem w przypadku konieczności zgłoszenia wierzytelności w Niemczech, wówczas otrzymują od syndyka komplet dokumentów zawierających:

    - pismo przewodnie informujące o ogłoszeniu upadłości oraz o procedurze zgłoszenia wierzytelności,
    - postanowienie o ogłoszeniu upadłości,
    - formularz zgłoszenia wierzytelności w języku niemieckim.

    Niestety zdarza się, że pomimo sygnałów świadczących o problemach finansowych dłużnika żadna korespondencja od niemieckiego syndyka nie nadchodzi. Przyczyn takiego stanu rzeczy może być wiele. Należy zwrócić uwagę, że syndyk w stosunku do przedsiębiorstwa upadłego jest niejako osobą postronną, która przed objęciem masy upadłości we władanie nie uczestniczyła aktywnie w działalności gospodarczej upadłego i nie zna jego kontrahentów. Jeżeli lista wierzycieli jest niekompletna lub rachunki nie zostały jeszcze zaksięgowane lub co więcej wierzytelności została zakwestionowana przez dłużnika, wówczas może się zdarzyć, że syndyk niemiecki nie poinformuje wierzyciela w Polsce o ogłoszeniu upadłości i możliwości zgłaszania wierzytelności. Dlatego w przypadku zaległości płatniczych warto na bieżąco monitorować sytuację dłużnika, aby w terminie zgłosić wierzytelność. Niezgłoszenie wierzytelności w terminie lub zakwestionowanie wierzytelności przez syndyka pociąga ze sobą negatywne skutki dla wierzyciela.

    Wielokrotnie w publikowanych przez nas artykułach dotyczących niemieckiego prawa upadłościowego zalecaliśmy, aby w przypadku wierzytelności o znacznej wartości zlecać ich zgłoszenie niemieckiej kancelarii. Nasze doświadczenie pokazuje, że ograniczenie się do zgłoszenia wierzytelności na formularzu może być niewystarczające. Niektóre wierzytelności mają ze swej natury charakter skomplikowany i wymagają odpowiedniego wyjaśnienia.

  • NOWOCZESNE TECHNOLOGIE A PRAWO UPADŁOŚCIOWE

    • Uwagi ogólne

    Do napisania niniejszego artykułu skłoniły mnie doświadczenia zawodowe zebrane na przestrzeni ostatniego roku. W praktyce naszej Kancelarii obserwuję bowiem coraz częstsze wykorzystanie zaawansowanych narzędzi informatycznych przez zagranicznych kontrahentów przy udzielaniu zleceń polskim firmom. Tego rodzaju nowoczesne narzędzia komunikacji elektronicznej są wykorzystywane głównie w branży energii odnawialnej, instalacji sieci komórkowej, a także branży produkcyjnej, gdzie w proces produkcji jest zaangażowane liczne grono podwykonawców.

    Zastosowanie nowoczesnych narzędzi informatycznych w procesie współpracy gospodarczej polega na wykorzystaniu specjalistycznego oprogramowania przez zleceniodawców. Zleceniodawca tworzy rozbudowaną platformę komputerową i udziela poszczególnym podwykonawcom dostępu online do tej platformy. Tradycyjna komunikacja pisemna oraz korespondencja E-Mail jest zastępowana przez logowanie się do takiej platformy i pobieranie oraz zamieszczenie w niej różnych dokumentów związanych z procesem realizacji zlecenia. I tak, zleceniodawca wprowadza do systemu zlecenie wraz z wytycznymi, które zostaje przydzielone konkretnemu zleceniobiorcy. Zleceniobiorca z kolei, po zalogowaniu się do systemu, wprowadza do niego dokumenty związane z realizacją zlecenia takie jak zestawienia godzinowe (time sheet lub Stundenaufstellung),  obmiary (Aufmaß), odbiory cząstkowe i końcowe, dokumenty potwierdzające dostawy itp. oraz rachunki.

  • UZNANIE NIEMIECKIEGO POSTĘPOWANIA UPADŁOŚCIOWEGO W POLSCE

    Z doświadczenia Kancelarii wynika, że osoby, które złożyły wniosek o ogłoszenie upadłości w Niemczech i w stosunku, do których zostało przeprowadzone niemieckie postępowanie upadłościowe połączone z całkowitym zwolnieniem z długów nadal mogą mieć problemy ze swoimi wierzycielami w Polsce, a mianowicie wierzyciele pomimo zakończenia postępowania upadłościowego w Niemczech dochodzą swoich wierzytelności przed polskimi sądami, a następnie egzekwują je przez komorników. Dotyczy to przede wszystkim wierzycieli, którymi są banki lub instytucje kredytowe. Problem pojawia się również, gdy wszystkie wierzytelności powstały w Polsce. Ogłoszenie upadłości w Niemczech może zostać potraktowane wówczas, jako tzw. turystyka upadłościowa.

    W niniejszym artykule poruszę kwestię uznawania w Polsce skutków niemieckich postępowań upadłościowych zakończonych do 26 czerwca 2017 r.

    W pierwszej kolejności wskazać należy, że w stosunku do takich postępowań bezpośrednio stosuje się rozporządzenie Rady (WE) Nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego. Zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa Członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 podlega uznaniu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 wszczęcie postępowania określonego w art. 3 ust. 1 wywołuje w każdym innym Państwie Członkowskim, bez potrzeby dopełniania jakichkolwiek formalności, skutki, które wynikają z prawa Państwa wszczęcia postępowania, o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej oraz dopóki w tym innym Państwie członkowskim nie zostanie wszczęte postępowanie określone art. 3 ust. 2. Natomiast w myśl art. 25 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 orzeczenia dotyczące prowadzenia i ukończenia upadłościowego wydane przez sąd, którego orzeczenie o wszczęciu postępowania podlega uznaniu na podstawie art. 16, jak również zatwierdzony przez taki sąd układ również podlegają uznaniu bez dalszych formalności.

  • WIERZYTELNOŚCI NIEWYMAGALNE W NIEMIECKIM POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM

    W praktyce naszej Kancelarii często zdarzają się sytuacje, że w stosunku do niemieckiego dłużnika zostało ogłoszone w Niemczech postępowanie upadłościowe, a polski kontrahent nie zdążył jeszcze wystawić faktur lub termin wymagalności faktur jeszcze nie nastąpił. Taki problem pojawia się zwykle przy realizacji dużych inwestycji, jak montaż światłowodów, przekaźników sieci komórkowej, instalacji urządzeń farm wiatrowych, czy w branży budowlanej. Gdzie prace są ewidencjonowane i rozliczane przy użyciu platformy internetowej i wymagają uprzedniej akceptacji ze strony zamawiającego.

    Tego rodzaju sprawy są ze swojej natury bardzo skomplikowane, nie tylko od strony prawno-podatkowej, ale również od strony dowodowej. Trudno jest wystawić fakturę w stosunku do usługi, która nie uzyskała jeszcze formalnej akceptacji ze strony upadłego zamawiającego. Często zdarza się, że wierzyciel musi długo czekać na sprawdzenie wierzytelności przez syndyka.

    Odpowiadając na pytanie dotyczące wymagalności roszczeń, które w chwili ogłoszenia upadłości były jeszcze niewymagalne kwestię tą rozstrzyga § 41 ust. 1 niemieckiego prawa upadłościowego – Insolvenzordnung (dalej InsO). Zgodnie z treścią tego przepisu niewymagalne roszczenia są uznawane za wymagalne.

    Innymi słowy z chwilą ogłoszenia upadłości niewymagalne wierzytelności stają się wymagalne. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że § 41 ust. 1 InsO wymaga, aby wierzytelność w chwili otwarcia postępowania upadłościowego już istniała, a termin jej wymagalności był znany, nawet jeżeli nie jest jeszcze wskazany (tak. Bäuerle [w:] Braun i in., Insolvenzordnung. Kommentar, C.H.Beck, 7. Aufl., S. 329).

  • WYŁĄCZENIE Z MASY UPADŁOŚCI W NIEMCZECH – WIERZYCIEL W NIEMIECKIM POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM

    Uwagi ogólne

    Majewski Kancelaria Prawna od wielu lat intensywnie rozwija praktykę niemieckiego prawa w upadłościowego. Podejmuje się doradztwa prawnego przy coraz bardziej skomplikowanych sprawach upadłościowych w Niemczech. O pomoc prawną na terenie Niemiec zwracają się do kancelarii nie tylko przedsiębiorcy, ale również reprezentujące ich polskie kancelarie prawne. Wielokrotnie podkreślaliśmy, że nawet dokonując zgłoszenia wierzytelności w Niemczech warto skorzystać z pomocy niemieckiego prawnika.

    Syndyk niemiecki może nie uznać wierzytelności lub może ją tymczasowo zakwestionować. W takiej sytuacji pojawia się problem uwzględnienia wierzytelności na liście wierzytelności (w Niemczech lista wierzytelności nazywa się tabelą). Na gruncie prawa polskiego wierzycielowi przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, co do odmowy uznania wierzytelności przez syndyka. W Niemczech sytuacja jest bardziej skomplikowana.

    Niezależnie od możliwości zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym wierzyciel może mieć możliwość korzystniejszego i pełniejszego zaspokojenia swojej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, a mianowicie może mieć prawo do złożenia wniosku o wyłączenie z masy upadłościAussonderung.

    Do napisania niniejszego artykułu przyczyniła się refleksja, że polscy przedsiębiorcy nie zabezpieczają w wystarczający sposób swoich interesów w kontaktach z partnerami handlowymi z Niemiec, a w konsekwencji pozbawiają się możliwości alternatywnego sposobu zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym w Niemczech.

    Zastrzeżenie prawa własności w Niemczech

    Instrumentem prawnym zabezpieczenia umowy, a niedocenianym w kontaktach handlowych z Niemcami jest zastrzeżenie prawa własności. Zastrzeżenie prawa własności może mieć różną postać. Przykładowo można wskazać na zwykłe zastrzeżenie prawa własności do czasu zapłaty ceny w pełnej wysokości, rozszerzone zastrzeżenie prawa własności, a mianowicie uzależnienie przejścia prawa własności nie tylko od zapłaty ceny, ale od spełnienia dodatkowych warunków.

    Ciekawym sposobem zabezpieczenia umowy w Niemczech jest wydłużone zastrzeżenie prawa własności z klauzulą przetworzenia. To zabezpieczenie umożliwia przetworzenie rzeczy przez dłużnika przed zapłatą w zamian sprzedawca nabywa własność na powstałej przez przetworzenie rzeczy. Ten sposób zabezpieczenia może być interesujący z perspektywy polskich producentów, którzy dostarczają materiały lub częściowo przetworzone części do Niemiec, a które są następnie w Niemczech poddawane ostatecznemu procesowi przetworzenia. Jak w przypadku każdego sposobu zabezpieczenia kluczowe jest zawarcie skutecznych postanowień w umowie.